Չորեքշաբթի 16.06.2021 21:20

02.06.2021   19:00
517

Մի հատ կարդա, ինքդ քեզ տես, ա՛յ չտես


Արդեն քանի օր է, Նիկոլ Փաշինյանի կողմից երկրի նախկին ղեկավարներին բանավեճի կանչելու թեման շարունակում է քննարկումների առարկա մնալ: Իմքայլականներն էլ իրենց արևին «ռասկրուտկա» են անում թեման, թե բա տեսեք՝ մեզ հետ բանավիճելուց վախենում են: 

Մեր ընթերցող հանրությունը քչից-շատից ծանոթ է ռուս մեծ գրող և դերասան Վասիլի Շուկշինի «Շշպռեց» պատմվածքին: Խորհուրդ կտանք և՛ «ռասկրուտկա» անողներին, և՛ Նիկոլին կարդալ ու առերեսվել սեփական պատկերի հետ:

Այ, երբ կարդա, կհասկանա, թե ինչու են քամահրանքով արձագանքում իր հետ բանավեճին: 

Ստորև ներկայացնում ենք պատմվածքը՝ «Շշպռեց»:

Պատմվածքը գավառամիտ մարդու մասին է, որի սնապարծությունը աշխարհագրական սահմաններ չի ճանաչում։ 

Պատմվածքի հերոսը՝ Գլեբ Կապուստինը, քառասուն տարեկան տղամարդ էր, «գյուղական ճոռոմաբան, կարդացած ու չարալեզու»։ Ապրում էր Նովայա գյուղում, որ անվանի շատ մարդիկ էր տվել. «Մի գնդապետ, երկու օդաչու, բժիշկ, թղթակից...»։ Այս անվանիները գալիս էին գյուղ, երեկոյան գյուղացիները հավաքվում էին, լսում նրանց պատմությունները, երբեմն էլ իրենք էին իրենց մասին պատմում։ Հենց այդ ժամանակ էլ հայտնվում էր Գլեբ Կապուստինը և շշպռում հյուրին։ Մի գնդապետ չիմացավ, թե ով է 1812 թվականին հրամայել կրակ տալ Մոսկվան։ Նա հիշեց ինչ-որ կոմսի, բայց ազգանունը շփոթեց, Ռասպուտին կոչեց։ Գլեբը առյուծի պես նետվեց նրա վրա և շշպռեց. «Գնդապետը շատ վշտացավ, բռունցքով գլխին էր խփում տարակուսած»։ Անվանի մարդկանց մայրերը չէին սիրում Գլեբին։

Եվ ահա գյուղ է գալիս գիտությունների թեկնածու Կոնստանտին Ժուրավլյովը կնոջ ու դստեր հետ։ Գյուղը սպասում է հերթական շշպռոցին։ Գլեբը քայլում է բոլորից քիչ առաջ. «Կողքից նայելիս կթվար, թե տղամարդիկ տանում են Գլեբին։ Այդպես տանում են փորձված կռփամարտիկին, երբ հայտնի է դառնում, որ հակառակորդ փողոցում շատ ուժեղ մեկն է հայտնվել»։

Զրույցի սկզբում սովորաբար Գլեբը լռում է։ Առայժմ տնտղում է հյուրին, ասես ցատկի է պատրաստվում։ Նախապատրաստական շրջանի մեջ մտնում է նաև քիչ-միչ հարցեր տալը։ Հյուրը տեղեկացնում է, որ ինքը բանասիրության թեկնածու է։ Գլեբին դա այնքան էլ չի հետաքրքրում կամ էլ պարզապես չի հասկանում, թե ինչ է բանասիրությունը, այլապես հյուրին նեղելու նպատակով այսպիսի հարց չէր տա. «Դե, իսկ ի՞նչ կասեք առաջնայնության մասին»։ Երբ թեկնածուն փորձում է հասկանալ, թե ինչի մասին է խոսքը, Գլեբը անվարան նետում է. «Հոգու և նյութի առաջնայնության»։

Հետագա հարցերը նույն ոլորտից են.

« - Փիլիսոփայությունը հիմա ինչպե՞ս է բնորոշում անկշռայնության ըմբռնումը։
- Ինչպես միշտ բնորոշել է։ Ինչու՞՝ հիմա։
- Բայց երևույթը վերջերս է հայտնաբերվել, դրա համար էլ հարցնում եմ։ Ասենք, բնափիլիսոփայությունն այսպես կբնորոշի, ստրատեգիական փիլիսոփայությունը՝ բոլորովին ուրիշ կերպ:
- Ախր չկա այդպիսի փիլիսոփայություն՝ ստրատեգիական, - քմծիծաղով պատասխանեց թեկնածուն»։

Մինչ հյուրը փորձում է ճշտել զրույցի նյութը, Գլեբը հարձակման է անցնում շշմեցնող նոր հարցով. փորձում է պարզել ընդդիմախոսի վերաբերմունքը շամանիզմի հանդեպ։ Որքանո՞վ են Երկիր մոլորակի բնակիչները պատրաստ Լուսնի վրա ապրող բանական արարածների հետ հանդիպմանը. սա էլ զինանոցից հանած հերթական հարցն է, որով Գլեբը շարունակում է գրոհել։ Թեկնածուն նույն հարցը Գլեբին է ուղղում, և հնչում է գյուղի տղամարդկանց հիացմունքը շարժող պատասխանը. «Մենք մտածողներ չենք, մեր աշխատավարձն ուրիշ է։ Բայց եթե Ձեզ հետաքրքրում է, կարող եմ տեղեկացնել, թե մենք՝ գավառացիներս, որ ուղղությամբ ենք մտածում։ Ընդունենք, թե Լուսնի մակերեսին բանական մի արարած բուսնեց... Ի՞նչ կհրամայեիք անել։ Շան պես հաչե՞լ։ Ծուղրուղու՞ կանչել»։

Հաղթանակն արդեն ուրվագծվում է։ Գլեբը թեկնածուին և նրա կնոջը՝ նույնպես թեկնածու, սկսում է նույնիսկ խորհուրդներ տալ՝ թերթ կարդալ, համեստ լինել։ Իսկ երբ հյուրերը ուզում են իմանալ, թե որտեղ երևաց իրենց անհամեստությունը, Գլեբը հասցնում է վերջնական հարվածը. «Կարելի է հարյուր անգամ տարբեր հոդվածներում գրել «ժողովուրդ» բառը, բայց դրանից գիտելիքներդ չեն ավելանա։ Այնպես որ, երբ գալիս եք ահա այդ ժողովրդի մոտ, մի քիչ ավելի ուշադի՛ր եղեք։ Եթե կուզեք իմանալ, ավելի նախապատրաստված։ Թե չէ շատ հեշտ կարելի է հիմար վիճակի մեջ ընկնել։ Ցանկանում եմ՝ հաճելի անցկացնեք ձեր արձակուրդը... ժողովրդի մեջ»։

Գլեբը, ինչպես միշտ, հեռանում է հաղթական քմծիծաղով։ Իսկ տղամարդիկ արձանագրում են հերթական ջախջախիչ հաղթանակը. «Շշպռեց... Որտեղի՞ց դրան էդքանը»։ Նրանց ձայնի մեջ նույնիսկ կարեկցանք կար թեկնածու ամուսինների հանդեպ, բայց ավելի շատ հիացմունք էր հորդում դեպի Գլեբը։ Պատմվածքի վերջում կրկին ակնհայտ է դառնում հեղինակի վերաբերմունքը. «Թեև, ճիշտն ասած, նրա հանդեպ սեր չկար։ Չէ՛, չկար։ Գլեբը դաժան էր, իսկ դաժանությունը ոչ ոք երբեք ոչ մի տեղ դեռ չի սիրել»։

Այնպես որ, ընթերցողը, այնուամենայնիվ, մտորելու առիթ ունի։ Իրոք, որտեղի՞ց է սկիզբ առնում գավառամտությունը, որ հետո արդեն սահմաններ չի ճանաչում։



 Պիտակներ

         Նիկոլ Փաշինյան, Վասիլի Շուկշին

››› Չարենց. Դաշնակցականներին (Ներբող քաղաքական)
››› Սա քո պատերազմն էր, Նիկո՛լ
››› Ոչ ոք չի թաքցրել տարածքներ զիջելու փաստը
››› Քայլ արեք, իրար կերեք
››› Արմեն Շեկոյան. Միջնորդը
››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները
››› Անցյալի պատանդները

Ամենաընթերցված


























Գործակալ 00
Գործակալ 00
01.01.2020 / 22635


Խոսող ձուկը
Խոսող ձուկը
10.11.2019 / 22119


Պեսիմիստական
Պեսիմիստական
08.03.2020 / 20971


Բոլոլա շաբաթ
Բոլոլա շաբաթ
28.09.2019 / 20454





Բա
Բա
20.11.2020 / 19205



Գործակալ 00
Գործակալ 00
01.01.2020 / 18492





Գործակալ 00
Գործակալ 00
01.01.2020 / 17285

The Tashir spider web
The Tashir spider web
09.12.2019 / 17122