Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
22.01.2021 / 22:00
Քաղաքական
22.01.2021 / 21:00
Սատիրիկոն
22.01.2021 / 20:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
22.01.2021 / 19:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
22.01.2021 / 17:30
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
22.01.2021 / 16:00
06.01.2021   22:30
2504

Մենք դեռ դարասկզբում ենք


­«ՉԻ», հոկտեմբերի 13, 2011թ.

Քա­ղա­քա­կան միտ­քը մե­ծավ մա­սամբ հազ­վագ­յուտ սթափ ան­ձե­րից զատ կամ թերևս շա­տե­րից, ո­րոնք, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ի­րենց չեն բա­ցա­հայ­տում, ա­հա այդ հազ­վագ­յուտ ան­ձե­րից զատ, դեռևս ­Սա­սու­նի լեռ­նե­րից չի ի­ջել։ Ո­րա­կումն ի­մը չէ։

Դր­սից ժա­մա­նա­կին, պատ­մութ­յա­նը, մեր ի­րա­կա­նութ­յա­նը քննա­դա­տա­բար նա­յող­նե­րից մե­կի ար­տա­հայ­տութ­յունն է։ Ճշգ­րիտ ար­տա­հայ­տութ­յու­նը։ Ես նույ­նութ­յամբ որ­դեգ­րում եմ։ ­Սա­սու­նի լեռ­նե­րից չենք ի­ջել։ ­Հու­զա­կան կտրված­քով գրե­թե ոչ մեկս չի ի­ջել ­Սա­սու­նի լեռ­նե­րից։

­Դա­րասկզ­բին կրած ծանր պար­տութ­յունն այն­քան ճա­կա­տագ­րա­կան է ե­ղել մեզ հա­մար, որ թվում է, թե ազ­գի հար­ցե­րը ար­դեն վճռվել են այն ժա­մա­նակ։ ­Չենք կա­րող հաշ­վի չնստել այն ի­րո­ղութ­յան հետ, որ, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, վե­րած­նունդ ու­նե­ցանք, ա­ռա­ջա­ցավ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տութ­յու­նը՝ ե­րեք հան­րա­պե­տութ­յուն­նե­րը կա­րե­լի է հա­մա­րել մեկ հան­րա­պե­տութ­յուն։ Ե­թե կու­զեք, ես կհա­վե­լեմ նաև վա­ղան­ցուկ Եր­ևան­յան մար­զը 1820-1837 թթ., որ հե­տո վե­րան­վան­վեց, ո­րով­հետև ա­ռա­ջա­ցան այլ մար­զեր ևս։ Այս ամ­բողջ պատ­մութ­յու­նը ես մեկ ամ­բող­ջութ­յան մեջ եմ տես­նում, երբ ազ­գը առ ի չգո­յէ ա­ռա­ջա­ցավ։ Մ­շա­կու­թա­յին, քա­ղա­քա­կան գի­գանտ­ներ ու­նե­ցավ, ար­ծար­ծեց իր հի­շո­ղութ­յու­նը։ Այս ամ­բողջն անց­յալ է։ Ե­թե կու­զեք ի­մա­նալ՝ 1828 թվա­կա­նից հե­տո՝ վեր­ջին եր­կու դա­րե­րում նո­րից ծնվե­ցին ­Խո­րե­նա­ցին էլ, ­Նա­րե­կա­ցին էլ, մեր հի­շո­ղութ­յունն էլ, մեր պատ­մութ­յունն էլ։ ­Գու­ցե՝ մենք էլ։ ­Մեր հի­շո­ղութ­յու­նը և ­մեր ա­պա­գան։ Այ­սինքն՝ Օր ու­նե­ցանք։ ­Պահ։ ­Ժամ։ Իսկ երբ այս ժա­մին դու կաս, նշա­նա­կում է ու­նես և­ անց­յալ, և­ ա­պա­գա։ ­Քո­նով է վճռվում։ ­Մեր մշա­կույ­թի ոս­կե­դա­րը մենք ու­նե­ցանք այս 200 տար­վա ըն­թաց­քում՝ Ա­բով­յա­նից ի վեր, արևմ­տա­հայ մտա­վո­րա­կան­նե­րով, պատ­մա­բան­նե­րով, հրա­պա­րա­կագ­րութ­յամբ, գրա­կա­նութ­յամբ, պոե­զիա­յով՝ նե­րառ­յալ ­Րաֆ­ֆի, ­Թու­ման­յան, Ի­սա­հակ­յան, ­Տեր­յան, ­Չա­րենց, Ա. Մ­յաս­նիկ­յան, Ա. Երզնկ­յան, Ա. ­Խանջ­յան, Ա. ­Քո­չին­յան, Գ. ­Հա­րութ­յուն­յան, Յ. ­Զա­րոբ­յան՝ մարդ­կանց խումբ, որ հան­րա­պե­տութ­յուն կա­րո­ղա­ցան ա­ռա­ջաց­նել։ Եվ ե­րախ­տա­գի­տութ­յամբ եմ հի­շում նրանց, ո­րով­հետև նաև նրանց սե­րունդն եմ։ Ես ներք­ևի մար­դու իմ վե­րա­բեր­մունքն ու­նեի առ իշ­խա­նութ­յուն, քա­մահ­րոտ վե­րա­բեր­մուն­քը։ Ե­թե գրող ես, պի­տի ընդ­դի­մա­դիր լի­նես։ Եվ ա­հա իմ ա­վագ գրչեղ­բայր ­Վա­հագն ­Դավթ­յա­նը ինձ գե­ղե­ցիկ դաս տվեց։ ­Կո­սի­գի­նը ­Մոսկ­վա­յում Ան­տոն ­Քո­չին­յա­նին ա­սել էր. ,Ես ծափ զար­կե­ցի՝ ուխ, դե տե­սե։ Վ. ­Դավթ­յա­նը խե­թեց՝ քո պե­տութ­յունն է, ու­րիշ­նե­րը քո­նին դի­տո­ղութ­յուն են ա­նում։ Ա­հա այդ պա­հից սկսած ես օ­տա­րի՝ բա­րե­կամ թե թշնա­մի, իմ ղե­կա­վա­րի փո­խա­րեն նրանց առջև քրտնում եմ, կարմ­րում եմ, վատ եմ զգում, և ­դա զգում եմ որ­պես իմ քայլն ա­նող մար­դիկ, որ իմ փո­խա­րեն կանգ­նած են ծանր վի­ճա­կի ա­ռաջ։
Ինչ­քա­նով է ճշմա­րիտ, ինչ­քա­նով չէ ճշմա­րիտ, որ մենք մնա­ցել ենք դա­րասկզ­բում, մարդ­կութ­յան հետ չենք քայ­լել, մեր վեր­քը չենք սպիաց­րել, և ­մարդ­կութ­յան հետ հա­մա­քայլ չենք գնա­ցել. մնա­ցել ենք անց­յա­լի մեջ, դա ճշմար­տութ­յան մեծ քա­նակ ու­նի։ ­Մեր ոտ­քը ծանր է ե­ղել անց­յա­լի բե­ռով, մեր ոտ­քից կախ­ված է ե­ղել անց­յա­լի բե­ռը։ Չ­խո­սե­լով այն մա­սին, որ մեր տա­րածքն այն­քան հզոր չէ, որ իր բո­լոր որ­դի­նե­րին կա­րո­ղա­նա պա­հել, զբա­ղեց­նել, ար­տա­գաղթ չտալ ե­րեկ­վա օ­րով խո­պան, այ­սօր­վա օ­րով՝ դե­պի Ա­մե­րի­կա, ­Ռու­սաս­տան։ Աշ­խա­տանք չփնտրե­լու, ըն­տա­նի­քը բա­րե­կե­ցիկ պա­հե­լու կեն­սա­տա­րածք չու­նենք։

Իսկ այն, որ իս­կա­պես հո­գե­բա­նութ­յամբ մնա­ցել ենք դա­րասկզ­բին, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ մնա­ցել ենք վրե­ժի ժո­ղո­վուրդ և ­նոր փոր­ձանք­նե­րին ան­գետ, ո­րով­հետև մեր հա­յաց­քը շրջված է դե­պի անց­յալ, ճշմար­տութ­յուն է։ Այս­տեղ իմ կուռ­քե­րը պի­տի դառ­նան ինձ­նից կրտսեր, ա­ռանց ազ­գա­յին բար­դութ­յուն­նե­րի ա­ճած զո­րեղ­նե­րը, որ վտան­գը մտոք շրջան­ցել են, ժա­մա­նա­կին նա­յել են ժա­մա­նա­կի մար­դու հա­յաց­քով։

Կ­գա նոր սե­րուն­դը, իմ ա­ռաջ­նոր­դութ­յու­նը ես նրանց եմ տա­լիս։ Իմ հույ­սը նրանց հետ է։ Ի՞նչ ե­րաշ­խիք­նե­րով ենք 21-րդ ­դա­րում հայտն­վում։ Ինձ հա­մար մե­ծա­գույն ե­րաշ­խիք է, որ թշնա­ման­քը հար­ևան ո­րոշ երկր­նե­րի, ի­րենց հա­մար ա­վե­լի ծանր բեռ է լի­նե­լու, քան մեր հան­դուր­ժու­մը, քան մեզ մե­կու­սի թող­նե­լը։ Ա­վե­լի ստույգ ա­սեմ՝ թուր­քե­րի ագ­րե­սիվ վե­րա­բեր­մուն­քը մեր նկատ­մամբ ի­րենց հա­մար ա­վե­լի ծանր խնդիր է լի­նե­լու, քան մեզ հա­մար։ Ինձ թվում է՝ մեր գոր­ծո­նը նրանք չպի­տի չա­փա­զանց­նեն, չպի­տի ան­տե­սեն, չպի­տի փոք­րա­ցած տես­նեն, ի­րենց ագ­րե­սիա­յի մեջ չպի­տի մտա­ծեն, որ ա­հա այս թում­բը ի­րենց դե­պի ար­ևելք լայն ճա­նա­պար­հի ա­ռաջ կվե­րաց­նի։ ­Մենք պար­տա­վոր ենք մեզ պա­հել գո­նե այն­պես, որ մեր ար­գելք լի­նե­լու հետ հաշ­վի նստեն։ Մ­նա­ցա­ծը դժվա­րութ­յուն­ներ են, որ ան­ցո­ղիկ են։ ­Միայն այդ ժա­մա­նակ մենք ա­ռա­ջըն­թա­ցի մեջ գոր­ծըն­կեր­ներ կու­նե­նանք։ Իսկ մյուս դեպ­քում մենք խո­ցի կվե­րա­ճենք և­ ի­րենց մարմ­նի վրա, և­ աշ­խար­հի մարմ­նի վրա։ ­Շատ ցա­վա­լի է էդ խոց բա­ռը, ո­րով­հետև կու­զե­նա­յի, որ իմ աղ­ջի­կը, իմ տղան, իմ թո­ռը ա­ռանց ազ­գա­յին բար­դույթ­նե­րի, ա­ռանց խոց լի­նե­լու՝ աշ­խար­հի մեջ ա­զատ քա­ղա­քա­ցի­ներ լի­նեին հա­վա­սար­նե­րի շքեր­թի մեջ։ ­Մենք կոչ­ված ենք սկզբունք ու­նե­նալ ինք­նութ­յու­նը, հզոր­նե­րի մեջ աննշ­մար չենք, շատ փոք­րե­րի մեջ էլ չենք, աշ­խար­հը լի­քը մեզ­նից մանր, շատ խնդիր­նե­րով, ան­հե­տաց­ման եզ­րին գտնվող ժո­ղո­վուրդ­ներ կան, մեր ի­րա­վունք­նե­րը չենք չա­փա­զանց­ում, չենք ուռ­չում ե­զան չափ առ­նել ու­զող գոր­տի պես։ Կ­յանք։ Եվ զո­րա­նա­լու ենք։ Տ­ևե­լը մեր ար­յան մեջ է։ 

Հրանտ Մաթևոսյան



Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը պետք է չբացահայտի նյութի էական մասը: Կայքի նյութերից քաղվածքներ արտատպելիս լրատվամիջոցի անվանման նշումը և ակտիվ հղումի տեղադրումը պարտադիր է:
Հարգելի ընթերցողներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելով Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ և հետևել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ և հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:
 Պիտակներ

         Հրանտ Մաթևոսյան, Չորրորդ իշխանություն


››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները
››› Անցյալի պատանդները

Ամենաընթերցված
























37-ի երկրպագուն
37-ի երկրպագուն
07.01.2021 / 4820