Երկուշաբթի 28.09.2020 20:22

Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
28.09.2020 / 19:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
28.09.2020 / 17:30
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
28.09.2020 / 16:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
28.09.2020 / 14:30
Քաղաքական
28.09.2020 / 13:00
03.08.2020   18:00
879

«Հայ գրականություն» առարկայից «հայ» բառը հանելը հանցագործություն է


«Հայ գրականություն» առարկայի շուրջ ծավալվող քննարկումները չեն դադարում: Փոփոխությունը դեռ վերջնական չէ, նախագծային փուլում է: Թե՛ հեղինակների, թե՛ ստեղծագործությունների ընտրությունը դեռ շարունակվում է:

Իսկ ավագ դպրոցում «Հայ Գրականություն» առարկայից, ըստ նախնական տարբերակի, հանվելու է «հայ» բառը:
«Հայ գրականություն» առարկայից «հայ» բառը հանելն ուղղակի հանցագործություն է: «ՉԻ»-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն, գրականագետ Վարդան Դևրիկյանը:

«Հայ բառի հանումը կատարյալ խառնաշփոթ է ստեղծել՝ մտցնելով արտասահմանյան գրականությունը, ինչպես նաև հանելով ժամանակագրական համակարգը: Իմ ըմբռնմամբ՝ 10-12-րդ դասարանների դասագրքից հայ բառը հանելը թե՛ ազգային առումով, թե՛ մեթոդական առումով սխալ է: Ընդհանրապես գրականություն հասկացություն գոյություն չունի՝ կա տարբեր ժողովուրդների գրականություն և արտասահմանյան կամ համաշխարհային գրականություն: Նույն ձևով պատմություն չկա՝ կա հայ ժողովրդի պատմություն և համաշխարհային պատմություն:

Չի կարող լղոզված դասագիրք լինել, որ հայ գրողից անցում կատարվի որևէ արտասահմանյան գրողի: Այդպես կարող են ընթերցարանները լինել: Այսինքն՝ ընթերցանության տարբեր ժողովածուներ լինեն՝ թեմատիկ դասակարգմամբ: Որպեսզի այդ անհեթեթությունը հիմնավորվի՝ ժամանակագրական ընթացքը փոխել են, քանի որ ժամանակագրորեն հայ գրականության զարգացման ընթացքի մեջ չեն կարող արտասահմանյան գրողներ հայտնվել: Դրա համար ժամանակագրության փոխարեն դասագրքերը կազմված են ժանրային սկզբունքով՝ սկզբում բանաստեղծություն, հետո պոեմ, պատմվածք, որը դարձյալ անհեթեթություն է, և շատ վտանգավոր ենթատեքստ ունի իր մեջ, այն է` հայ գրականությունը կտրել իր պատմական ակունքներից: Գրականությունը ստուգաբանվում է պատմության և ժամանակի մեջ: Առանց պատմության և ժամանակի գրականություն գոյություն չունի, որովհետև յուրաքանչյուր գեղարվեստական գրականություն որևէ պատմական հանգամանքի, իրավիճակի ծնունդ է: Էլ չասած, որ զուտ մեթոդական առումով էլի անհեթեթություն է, երբ մի հեղինակը կրկնվում է մի քանի անգամ` տարբեր ժանրի ստեղծագործություններով: Դա ուղղակի աբսուրդ է»,- նկատեց գրականագետը:

Ըստ Դևրիկյանի՝ առարկան պետք է լինի «Հայ Գրականություն» և ոչ թե «Գրականություն»: Ըստ այդմ՝ պետք է հանվեն արտասահմանյան գրականության նյութերը՝ առանձին դասագիրք դարձնելով: Իսկ «Հայ Գրականությունն» էլ պետք է ներկայացվի ըստ ժամանակագրության ընթացքի:

Անդրադառնալով դասագիրք մտնող ժամանակակից գրողների ստեղծագործություններին՝ Գրականության ինստիտուտի տնօրենը նշեց, որ առաջին հերթին պետք է համապատասխան հանձնախումբ ստեղծվի՝ ներառելով նաև Գրողների միությանը:

«Պարադոքսալն այն է, որ մի քանի հեղինակներ, որոնց գրածները ներառվել են ժամանակակից գրողների ցանկում, իրենց անհամաձայնությունը հայտնեցին՝ ասելով, որ այս կամ այն գործը պետք է լիներ և ոչ թե ընտրվածը: Հավատացած եմ, որ այս ձևով չի լինելու՝ եղածը զրոյացվելու է և նորից ցանկ է կազմվելու: Դպրոցական դասագիրքը պետք է իր մեջ պարունակի ոչ միայն գեղարվեստական արժեք ունեցող ստեղծագործություններ, այլև՝ որոշակի դաստիարակչական, բարոյական, մտածողությունը չխեղաթյուրող նյութեր: Աշակերտները վաղվա զորակոչիկներն են: Պետք է նկատի ունենալ, եթե ժամանակակից մի շարք ստեղծագործողների գործերը կարդալով գնան բանակ՝ հարաբերությունների ինչպիսի դրսևորումներ նրանք կունենան, ինչ հետևանքներ կթողնեն: Օրինակ՝ Կարինե Խոդիկյանն ասաց, որ դասագրքերի չափորոշիչները կազմող հանձնախմբի մեջ պետք է լինեն հոգեբաններ:

Պետք է ասել, որ այս վեճը ոչ թե ավագների և երիտասարդների վեճ է, այլ դպրոցական շրջանակներում թույլատրելիի հարցն է: Ես և որևէ մեկը գաղափարական Գեբելսներ և գրաքննադատներ չենք, որ ասենք՝ սա կարելի է, սա՝ ոչ: Եթե դասագիրք է, այն նորմավորված հասկացություն է և ոչ միայն պետք է բարոյական, դաստիարակչական, հայրենասիրական տեսանկյուններից ընդունելի լինի, այլև՝ ընդհանրացված պետք է լինի»,- նշեց Դևրիկյանը:

Նրա խոսքով՝ ստեղծագործությունների ճիշտ ընտրություն պետք է կատարվի: Ասում է՝ առաջարկված դասագրքերն ազատ ընտրության ժողովածուներ են, որոնք որևէ խմբակ կարող է ընդունել կամ չընդունել: Իսկ դպրոցն, ըստ գրականագետի, խմբակ չէ: Վարդան Դևրիկյանի կարծիքով՝ այն, ինչ դասագիրք է մտնում, քաղաքացիական արժեք է ստանում՝ որոշակի ստատուս:

«Եթե խնդիր է դրված դպրոցական դասագրքերը փոխելու, դա պետք է անել բարձր մասնագիտական որակով: Ընտրության սկզբունքը սխալ է՝ ինչ է նշանակում մրցույթով հանձնաժողովի անդամներ ընդունել: Ոչ թե մրցույթով պետք է հանձնաժողովի անդամներ ընդունել, այլ՝ որոշակի հայեցակարգ մշակել, թե որ հաստատություններից պետք է լինեն մասնագետները: Եթե փոփոխություն է արվում, պահանջում եմ, որ պետք է ընդգրկվեն Երևանի պետական համալսարանի, Մանկավարժական համալսարանի հայ ժողովրդի պատմության, գրականության և հայոց լեզվի ամբիոնների կողմից ներկայացրած մասնագետները, ինչպես նաև ակադեմիական 3 ինստիտուտների՝ պատմության, գրականության և լեզվի ինստիտուտների ներկայացուցիչները: Ծրագիր կազմելիս ամենակարևորը հարաբերակցությունն է: Նոր շրջանի գրականության համար այդ գործը չի կարող արվել առանց Գրողների միության: Եթե սա չլինի, մենք ավելի անհաջող դասագրքեր կունենաք»,- ընդգծեց մասնագետը:

Մանյա Պողոսյան



Հարգելի ընթերցողներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելով Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ և հետևել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ և հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:
 Պիտակներ

         Մանյա Պողոսյան, կրթություն, Վարդան Դևրիկյան


››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները
››› Անցյալի պատանդները

Ամենաընթերցված
















Մալադե´ց, աներ
Մալադե´ց, աներ
11.09.2020 / 1526





















Վազիր դատարան
Վազիր դատարան
23.09.2020 / 878