Չորեքշաբթի 25.11.2020 08:50

Քաղաքական
24.11.2020 / 21:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
24.11.2020 / 20:30
Քաղաքական
24.11.2020 / 20:00
Քաղաքական
24.11.2020 / 19:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
24.11.2020 / 17:00
Քաղաքական
24.11.2020 / 15:00
15.11.2020   19:00
133

Արցախին ի՞նչ բնապահպանական վնասներ հասցրեց Ադրբեջանը


Ծայրահեղ վտանգավոր

Արցախա-ադրբեջանական հակամարտության գոտում Ադրբեջանի կիրառած քիմիական զենքի տարրեր պարունակող ֆոսֆորային զինատեսակը Արցախի անտառներին ու կենսաբազմազանությանը մեծ վնասներ կհասցնի, «ՉԻ»-ի հետ զրույցում ասաց Բուսաբանության ինստիտուտի աշխատակից, հնեաբուսաբան Իվան Գաբրիելյանը:

Բացի այն, որ տվյալ զինատեսակի կիրառությունը միջազգային մարդասիրական իրավունքի, Ժնևյան, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի կոնվենցիաներով ու փաստաթղթերով նախատեսված դրույթների կոպտագույն խախտում է, ֆոսֆորի կիրառությունը թույն է բույսերի և կենդանական աշխարհի համար:

«Այդ տարածքներում աճող բույսերը, ծառերը, թփուտները վտանգված են: Չեն կարող սերմեր առաջացնել: Հողը դառնում է բուսականության համար ոչ պիտանի: Բացի բույսերից, նաև հողի կազմն է ոչնչանում: Հողը զուտ հանքային նյութ չէ, օրգանական և անօրգանական նյութերի խառնուրդն է: Հողը կենդանի համակարգ է, որը ևս ոչնչանում է այդ քիմիկատի ազդեցության տակ: Եթե բակտերիաները մահանում են, չեն կարող սնունդ ապահովել նույն բույսերի արմատների աճի համար»,- սպիտակ ֆոսֆորի վնասակար հետևանքները ներկայացրեց մասնագետը:

Արդեն իսկ հրդեհված անտառների մերձակա արոտներում եղած կովերն անկել են: Փորձագետը նշում է, որ հրդեհված անտառների տարածքներում վտանգված են վայրի և ընտանի կենդանիները: Արցախի Մարտունու շրջանի Ննգի համայնքում, նախնական տվյալներով, արդեն այրվել է ավելի քան 150 հա անտառային տարածք:

Էկոցիդ՝ Արցախում

Ադրբեջանական կողմի՝ ֆոսֆորային զինատեսակների կիրառությունը ոչ միայն բնապահպանական վնասներ է պատճառում, այլև սպառնում է խաղաղ բնակիչների կյանքին: Սպիտակ ֆոսֆորը մարդու օրգանիզմին վնասներ է պատճառում ոչ միայն այրվածքների տեսքով, այլև կարող է առաջացնել տարբեր օրգան համակարգերի հիվանդություններ. նյարդային համակարգն է խաթարում, տեսողությունն է վնասում, որովհետև խախտում է բջջի կառուցվածքը։

«Սպիտակ ֆոսֆորը վտանգավոր է նաև սերունդների կյանքի համար: Այդ քիմիական նյութն ազդում է նաև գեների վրա՝ առաջացնելով մուտացիաներ, որոնք կարող են հետագա սերունդներում արտահայտվել: Բայց ամեն ինչը կախված է կիրառված ֆոսֆորի քանակից, թե ինչքան տարածքներում է կիրառվել և ինչ խտությամբ»,- նշեց նա:

Եթե սպիտակ ֆոսֆորը շատ է կիրառվել, այն կարող է բնության մեջ տասնամյակներով պահպանվել և անդառնալի հետևանքներ թողնել: Սակայն, մասնագետի պնդմամբ, քիչ քանակության դեպքում այն կարելի է մաքրել այլ քիմիական նյութերով:

Գաբրիելյանը նշեց, որ սպիտակ ֆոսֆորն ավելի երկար պահպանվում է հատկապես հողում և ստորգետնյա ջրերում:
Բնապահպանների կարծիքով՝ էկոլոգիական վտանգները չեն սահմանափակվի միայն Հայաստանի և Արցախի տարածքով, դրանք կարող են տարածվել ջրի, օդի միջոցով և տարածաշրջանային ազդեցություն ունենալ: Քամին նույն սպիտակ ֆոսֆորը կարող է տարածել հենց Ադրբեջանի տարածքում և այնտեղի բնությունը ոչնչացնել:

Ահազանգ՝ միջազգային բնապահպանական կառույցներին

Արցախում տեղի ունեցող էկոցիդի մասին հայաստանյան 50-ից ավել բնապահպանական կազմակերպություններ դիմել են միջազգային կառույցների:

«Բնության պահպանության միջազգային միավորում», «Բնապահպանական կոնվենցիաների» գրասենյակներ, անկախ հեղինակավոր բնապահպաններ Արցախում սպիտակ ֆոսֆորից վնասված կենսաբազմազանության նմուշներն այս և մի քանի այլ բնապահպանական կառույցների են ներկայացրել հայ մասնագետները:

«Էկոլոգիական» նախաձեռնության անդամ Արևիկ Մկրտչյանն ասում է, որ իրենց ձեռքի տակ Պաշտպանության և Շրջակա միջավայրի նախարարությունների տրամադրած նմուշներն են, որոնք միջազգային բնապահպանական կառույցներին կտրամադրեն: Բայց առաջինն այդ նմուշները միջազգային հեղինակավոր լաբորատորիաներ կուղարկեն, որպեսզի ոչ մի պետություն կասկածի տակ չդնի Ադրբեջանի կատարած բնապահպանական հանցագործությունը:

«Թե՛ Հայաստանը, թե՛ Ադրբեջանը մի շարք կոնվենցիաներ են ստորագրել, որոնք միտված են մթնոլորտի, ջրի օդի, կենաբազմազանության պահպանմանը: Ակնկալում ենք, որ ոչ միայն այդ միջազգային կազմակերպությունները դատապարտեն Ադրբեջանի գործողություններն, այլև որոշակի գործողությունների դիմեն և բացատրություններ պահանջեն այդ երկրից: Չնայած ադրբեջանական կողմը հերքում է, որ քիմիական տարրեր պարունակող զենքի միջոցով հրդեհել է Արցախի անտառները. բայց հարց՝ ինչո՞ւ մենք պետք է մեր անտառներն այրենք»,- նշեց բնապահպանը:

Ոչ անտառներում, բայց ռազմական գործողությունների ընթացքում առաջին անգամ չէ, որ նման զինատեսակ է կիրառվում:

Աֆղանստան, Պաղեստին, Իրաք, Լիբանան, Սոմալի, Ուկրաինա, Եմեն. վերջին տասնամյակում այս տարածքներում ռազմական բախումների ժամանակ սպիտակ ֆոսֆոր պարունակող զինամթերք կիրառվել է։

Իսկ սպիտակ ֆոսֆորի՝ ռազմաօդային ճանապարհով քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա օգտագործումն արգելված է Ժնևի կոնվենցիայով։

Մանյա Պողոսյան



Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը պետք է չբացահայտի նյութի էական մասը: Կայքի նյութերից քաղվածքներ արտատպելիս լրատվամիջոցի անվանման նշումը և ակտիվ հղումի տեղադրումը պարտադիր է:
Հարգելի ընթերցողներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելով Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ և հետևել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ և հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:
 Պիտակներ

         ֆոսֆորային զենք, Արևիկ Մկրտչյան, Իվան Գաբրիելյան, Մանյա Պողոսյան, Արցախ, բնապահպանություն


››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները

Ամենաընթերցված

Բա
Բա
20.11.2020 / 13567







Բա ո՞ւր ես, ապեր
Բա ո՞ւր ես, ապեր
12.11.2020 / 3188







Հիմա էլ սրանք
Հիմա էլ սրանք
04.11.2020 / 2361









Ի՞նչ եք ծխում
Ի՞նչ եք ծխում
24.11.2020 / 1550
















Թամադա Իշխանը
Թամադա Իշխանը
13.11.2020 / 1026








Ձե՛նդ, այ...
Ձե՛նդ, այ...
17.11.2020 / 909

Զոռով հիշեցրին
Զոռով հիշեցրին
02.11.2020 / 909