Սատիրիկոն
26.11.2020 / 19:55
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
26.11.2020 / 19:00
Քաղաքական
26.11.2020 / 16:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
26.11.2020 / 13:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
25.11.2020 / 22:00
Քաղաքական
25.11.2020 / 21:00
18.10.2020   10:00
587

Առանցքներ և դաշնակիցներ՝ Հայաստանի ու Արցախի շուրջ


Արցախում ընթացող պատերազմը արդեն վաղուց դադարել է պարզապես հայ-ադրբեջանական հանդիսանալ: Այն վեր է հանում աշխարհաքաղաքական բազմաթիվ թնջուկներ, պատերազմում արտացոլվում են խոշոր գերտերությունների հակասությունները, նրանց շահերի բախումներն ու համընկնումները: 

Անշուշտ, այս պատերազմի դետոնատորը Թուրքիան էր: Էրդողանը Մուսթաֆա Քեմալի ստեղծած և աշխարհիկ պետության դոգմաներով կառուցված պետությանը աստիճանաբար վերադարձրեց Օսմանյան կայսրությանը բնորոշ գաղափարախոսությունները՝ պանիսլամիզմ, պանթուրքիզմ և շովինիզմ:

Նման գաղափարախոսությունը ենթադրում է ազդեցության գոտիների ընդլայնում: Ինչը վերջին տարիներին էլ Թուրքիան անում է: Սիրիայում, Իրաքում, Հյուս. Աֆրիկայում թուրքական գործոնը վերջին տարիներին կտրուկ աճել է: Սա, կարելի է ասել, թուրքական ազդեցության տարածումն է արևելյան ուղղությամբ:

Բայց պանթուրքիզմն անիմաստ է, եթե չկա նրա առաջխաղացումը դեպի արևելք, դեպի այնտեղից, որտեղից ծագել են թուրքական ցեղերը: Դա Ռուսաստանում ժամանակակից Ալթայն է և Չինաստանի հյուսիսը:

Այս ամենի մասին հազար անգամ գրվել է, մանավանդ, որ մեր հայ շատ պատմաբանների հիմնական և սիրելի թեման է, շատ չենք խորանում: Մեզ այս ամենը հետաքրքրում է Արցախյան պատերազմի պրիզմայով: 

Եթե մենք հայացք գցենք Ասիա մայրցամաքին, ապա այն կարելի է պայմանականորեն բաժանել երեք աշխարհաքաղաքական շերտի: Առաջին շերտը Ռուսաստանն է, այն ինքնին արդեն աշխարհաքաղաքական մեկ միավոր է: Երկրորդ շերտը ընդգրկում է Թուրքիան, Ադրբեջանը, Թուրքմենստանը, Ուզբեկստանը, Ղազախստանը և Ղըրղզստանը: 

Եվ երրորդ շերտը՝ Իրան, Հնդկաստան, Չինաստան: 

Եվ Հայաստանը այս երեք շերտերի կիզակետում է: Թուրքիայի ծավալապաշտությունը դեպի արևելք արգելակվում է հայկական գործոնով, քանի որ ցամաքային կապի բացակայությունը արևելյան թուրքալեզու երկրների հետ թույլ չի տալիս ազդեցությունը տարածելու ամբողջ գործիքակազմը կիրառել: Եթե Թուրքիան այդ խնդիրը լուծի, ապա դա պրոբլեմ կդառնա ոչ միայն առաջին շերտի՝ Ռուսաստանի, այլև երրորդ շերտի համար: 

Ահա այստեղ է, որ Հայաստանը ճիշտ դիվանագիտական և քաղաքական ակտիվ գործունեության շնորհիվ կարող է դաշնակիցներ ձեռք բերել հանձինս Իրանի, Հնդկաստանի և Չինաստանի: Թուրքական ազդեցության մեծացումը այս եռյակի համար որոշակի վտանգներ է ներկայացնում: Բացի այն, որ Թուրքիան ինքնին առանձին խաղացող է, կարող է նաև Արևմուտքի մահակը դառնալ ընդդեմ Իրանի և Չինաստանի: Այսօր Թուրքիայի և Չինաստանի միջև լուրջ հակասություններ կան, որոնց հիմքում Չինաստանում բնակվող ույգուր ժողովրդի հարցն է: Թուրքիան բացահայտորեն չինական իշխանություններին մեղադրում է թուրքալեզու այդ ժողովրդին հալածելու մեջ, թուրքական քաղաքական վերնախավի առավել ծայրահեղ հատվածը ույգուրների հարցում պահանջում է ակտիվ միջամտություն ցուցաբերել: Այնպես որ, Հայաստանը կարող է օգտվել այս հակասություններից և նոր մակարդակի հարաբերություններ հաստատել Չինաստանի հետ: 

Հնդկաստանը, կարելի է ասել, լուրջ պատերազմական դրության մեջ է Պակիստանի հետ: Այն երկրի, որն առ այսօր չի ճանաչել Հայաստանի անկախությունը, որը՝ տարբեր տեղեկություններով, արդեն այս պատերազմում ներգրավվել է այստեղ գրոհայիններ ուղարկելով: Սա առանձին ռազմավարական տանդեմ է՝ Թուրքիա-Պակիստան, և այստեղ էլ Հայաստանը կարող է ի դեմս Հնդկաստանի ձեռք բերել ռազմավարական դաշնակցի: Հնդկաստանն այսօր ինքնաբավ գերտերություն է, տիրապետում է գերժամանակակից զինատեսակների, որոնք մանավանդ հիմա անհրաժեշտ են մեզ: 

Իրանը շատ լավ հասկանում է, որ հանձինս Թուրքիայի փորձ է արվում իր շուրջն օղակ ստեղծել և աստիճանաբար այն սեղմել: Հյուսիսում թուրքական և ծայրահեղ իսլամիստ-ահաբեկչական խմբավորումների առկայությունը չափազանց անհանգստացնում է Իրանին, իրենք դա չեն էլ թաքցնում և այստեղ Հայաստանը պետք է որոշակի բանաձև առաջարկի՝ ահաբեկչության դեմ պայքարի նշանաբանով:

Այս ամենը, իհարկե, շատ տեսական է, բայց մյուս կողմից, մեզ ոչինչ չի խանգարում այդ ուղղությամբ ջանքեր գործադրել և նոր դաշնակիցներ ձեռք բերել: 

Իսկ Ռուսաստանի դեպքում ասելու շատ բան չկա: Նրա հետ պետք է կոորդինացնել մեր քայլերը՝ Թուրքիային տարածաշրջանից հնարավորինս հեռու պահելու համար:

Կարեն Միքայելյան

«Չորրորդ իշխանություն», թիվ 31, 2020



Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը պետք է չբացահայտի նյութի էական մասը: Կայքի նյութերից քաղվածքներ արտատպելիս լրատվամիջոցի անվանման նշումը և ակտիվ հղումի տեղադրումը պարտադիր է:
Հարգելի ընթերցողներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելով Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ և հետևել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ և հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:
 Պիտակներ

         «Չորրորդ իշխանություն», սեպտեմբերյան պատերազմ, Կարեն Միքայելյան


››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները

Ամենաընթերցված

Բա
Բա
20.11.2020 / 13643








Բա ո՞ւր ես, ապեր
Բա ո՞ւր ես, ապեր
12.11.2020 / 3192






Հիմա էլ սրանք
Հիմա էլ սրանք
04.11.2020 / 2364


Ի՞նչ եք ծխում
Ի՞նչ եք ծխում
24.11.2020 / 1922

























Թամադա Իշխանը
Թամադա Իշխանը
13.11.2020 / 1032







Սկսիր կնոջիցդ
Սկսիր կնոջիցդ
23.11.2020 / 923

Զոռով հիշեցրին
Զոռով հիշեցրին
02.11.2020 / 916