Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
05.03.2021 / 14:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
05.03.2021 / 12:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
04.03.2021 / 21:00
Քաղաքական
04.03.2021 / 20:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
04.03.2021 / 19:00
07.02.2021   17:00
415

Ծանրագույն տարի է լինելու


ԱՂԵՏԻ ԳՈՏԻ

Ի՞նչ է սպասվում Հայաստանի տնտեսությանը 2021 թվականին, հնարավո՞ր է երկնիշ տնտեսական աճ, արդյոք ներդրումներ կլինե՞ն:

Այս և այլ հարցերի շուրջ «ՉԻ»-ն զրուցել է տնտեսագետ Ատոմ Մարգարյանի հետ:

- Պարոն Մարգարյան, էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը հայտարարել է, որ այս տարի երկնիշ տնտեսական աճն իր թիրախում է: Ձեր կարծիքով՝ հնարավո՞ր է երկնիշ տնտեսական աճ ունենանք:

- Ինչպես ասում են՝ նախարարը պետք է լավատես լինի, այն իր կարգավիճակից է բխում: Նման հայտարարությունները նորմալ են, կարող է ասել՝ եռանիշ աճ: Բայց, չէ՞ որ այս տարվա համար կա բյուջետային կանխատեսում՝ 3,2 տոկոս: Կամ այս կանխատեսումը պետք է փոխել, կամ՝ նախարարին: Բյուջեի բոլոր կանխատեսումները՝ եկամտային ծախսերը, հիմնված են շատ համեստ ցուցանիշի վրա: Եվ նման հայտարարություն անելը պետք է հիմնավորված լինի: Իսկ այդ հիմնավորումներն առաջին հերթին ստեղծված են բյուջետային կանխատեսումների և արձանագրված թվերի վրա: Հետևաբար, այդպիսի հայտարարություն անելը քաղաքական միավոր հավաքելու տիրույթից է, միամիտների համար է: Իսկ մասնագետների համար նման հայտարարություններն ուղղակի ժպիտ են առաջացնում:

- Իսկ ի՞նչ է այս տարի սպասվում Հայաստանի տնտեսությանը:

- Հարկավոր է իրատես լինել: Ի՞նչ է տեղի ունեցել. տեղի է ունեցել աղետ՝ փլուզում: Դա նույնիսկ չի կարելի ճգնաժամ անվանել: Եղել է պատերազմ, դրան համահավասար եղել է նաև ցնցում՝ համավարակի տեսքով: Տեղի է ունեցել ահռելի մարդկային, նյութական, ֆինանսական մեծագույն կարուստ: Երկրի պետական պարտքն աճել է: Մենք տեսնում ենք, որ ով փող է տալիս, կառավարությունն այն վերցնում է: Եթե դու պարտք ես վերցրել և դրանով ես ապրում, պարտատերերը հետևում են քեզ և ստիպում են, որ դու մնաս այդ պարտքի և նրանց սպասարկման տրամաբանության մեջ: Եթե դու բանկից պարտք ես վերցրել, և, եթե մեկ օր էլ ուշացնում ես, այդ պարտքին ավելանում է տույժ ու տուգանք: Այսինքն՝ այս իրողությունն անտեսել և նման հայտարարություններ անել, ուղղակի ոչ սթափ տրամաբանության դաշտից է:

Հետևաբար, տարին բոլոր առումներով լինելու է ծանրագույն: Նախ, անհրաժեշտ է անվտանգության պաշտպանության համար ձևավորել ռազմատեխնիկական բազա՝ նկատի ունեմ պաշտպանական կոմունիկացիաները, սահմանային նոր ձևավորված շղթաների պաշտպանությունը: Սրանք ահռելի ծախսեր են: Ի՞նչ գին ունեն: Երբ հաստատվում էր այս տարվա բյուջեն, այս մասին նույնիսկ չի էլ խոսվել: Հարկավոր էր սեղմել արգելակները, վերանայել պետական բյուջեն՝ հաշվի առնելով ֆորսմաժորային իրավիճակները: Սակայն, ոչինչ չի արվել: Կառավարության համար կարծես ոչինչ չի էլ եղել: Սակայն գոյություն ունի իրականություն: Մենք տեսնում ենք, թե մարդիկ ինչ վիճակում են հարավային սահմանագոտում: Պարզ չէ նաև Գեղարքունիքի և Տավուշի մարզերի սահմանային իրավիճակը: Եվ այն տեխնիկական համակարգերը, որոնք պատերազմի ընթացքում կորսվել են, այդ թվում՝ բանակի սպառազինության զինանոցները, պետք է համալրվեն: Սա ևս երկրորդ հարցն է: Այդ ծախսերը պետք է կատարվեն պետական բյուջեից: Կառավարությունը պետք է գնահատի կորուստները և դրանց փոխհատուցման աղբյուրներ ստեղծի: Ընթացիկ ծախսերը սոցիալական են, որոնք հավելյալ բեռ են դառնալու:

Այստեղ էլ, ինչպես ասում են, ողջամիտ գնահատականներ չենք տեսնում: Խոսքը վերաբերում է փախստականներին, նրանց համար կացարաններ և ապրելու բնականոն պայմաններ ստեղծելու խնդիրներին: Ինչպե՞ս են լուծվելու այս խնդիրները: Սա ոչ միայն տնտեսական, այլև սոցիալ-քաղաքական հարց է: Հադրութի, Շուշիի և մյուս շրջաններից Հայաստան գաղթած բնակիչների այլընտրանքը երկրից արտագաղթելն է: Իսկ դա կարող է արդեն ծանր, սոցիալ-ժողովրդագրական հետևանք ունենալ: Ես մի քանի հենասյուն նշեցի, որոնք երկնիշ աճի հիմք չեն տալիս: Շատ բարդ իրավիճակ է և պետք է իրատես լինել:

- Ներքաղաքական անկայուն և հետպատերազմական նման իրավիճակում ներդրումներ կարո՞ղ ենք սպասել:

- Ընդհանրապես, մենք շատ պարզագույն պատկերացումներ ունենք ներդրումների մասին: Հարցը քաղաքականության և քաղաքական մեկնաբանությունների դաշտից այն կողմ չի անցնում: Մեզ թվում է՝ ինչ-որ բարի քեռի փողի պարկ պետք է բերի և այստեղ ներդրումներ արվեն՝ աշխատատեղեր ստեղծվեն, տնտեսությունների եկամուտներն ավելանան, բյուջեն լցվի: Բայց այդպես չի լինում: Դու պետք է նաև վստահության հիմք ստեղծող ռազմավարական ծրագիր ունենաս: Այսինքն՝ ցածր ռիսկերի միջավայր պետք է ստեղծել:

Ներդրումների գլխավոր գործոնը ռիսկերն են՝ ռազմաքաղաքական, տարածաշրջանային և ներքաղաքական: Արդյոք այդ ռիսկերը ցածր մակարդակի վրա՞ են: Իհարկե՝ ոչ: Մենք տեսնում ենք, որ կառավարության պահվածքն ուղղակի համարժեք չէ: Հանրային գերբարձր մակարդակի պահանջ կա՝ վերանայելու քաղաքական պատասխանատվության համակարգը և անցկացնել արտահերթ ընտրություն՝ ձևավորելով նաև կառավարություն: Թիվ մեկ հարցն է: Ներդրողները նայում են դրան: Եվ ռիսկեր պարունակող միջավայրում ներդրումներ կատարելը ուղղակի միամտության դաշտից է: Մենք կարող ենք թղթի վրա նկարել ինչ-որ նախագծեր և քայլեր անել:

Ներդրումների համար երկրորդ գործոնը մակրոտնտեսական ռիսկերն են: Բյուջեի պակասուրդն արդեն անցել է կայունության սահմանները: Կայունության սահմանը 3 տոկոս է: Պատերազմի և համավարակի պատճառով կարմիր գիծը հատել է: Այն, որ վերջին 2,5 տարվա ընթացքում պետական պարտքն ավելացել է մոտ 1 մլրդ 800 մլն դոլարով, խոսում է հենց այս հանգամանքի մասին: Մյուս ռիսկը պանդեմիան է: Ինչի վրա էլ հիմնված է այդ լավատեսությունը: Հիշում եք՝ ժամանակին օղիով և «պինցետով» վիրուսի դեմ պայքարելու անեկդոտային մտայնություններն ինչ եղան: Մեծ կորուստներ ունեցանք:

- Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ներկայացնելով տնտեսական զարգացման ճանապարհային քարտեզը, նշել է, որ պետք է տնտեսական նոր խնդիրներ ձևակերպենք և լուծենք: Մի փոքր բացենք փակագծերը: Ձեր կարծիքով՝ տնտեսական նոր խնդիրները որո՞նք պետք է լինեն:

- Գլխավոր խնդիրը վարչապետն արդեն ձևակերպել է: Հարկավոր է այդ խնդիրները լուծել և հաշվետվություն ներկայացնել: Հիշում եք՝ խոսում էր տասնյակ միլիարդավոր թալանված ակտիվների վերադարձի մասին՝ նշելով, որ կոպեկ առ կոպեկ, հետ է վերցնելու: Լուծե՞լ է այդ խնդիրը: Չի լուծել: Բարի լինի, այդ խնդիրը գոնե 15-20 տոկոսով լուծել: Բազմաթիվ մարդիկ, այդ թվում՝ նաև ես, ասել ենք, թե ինչպես պետք է այն լուծել: Բռնել-բաց թողնելով չէ, այլ պետք է համաներումների փորձ կիրառել: Նրանց ունեցվածքի մոտ 20-30 տոկոսը հայտարարել որպես ապօրինի ակտիվ: Նրանց սեփականատերերին առաջարկել վերադարձնել պետությանը, իսկ մնացածը համաներել՝ թույլ տալով կապիտալն աշխատեցնել ի շահ երկրի տնտեսության: Այն մարդիկ, որոնք տասնամյակների ընթացքում կուտակել են տարատեսակ անօրինական միջոցներ, պետք է այդ ակտիվները համարձակորեն օգտագործեին և ներդնեին տնտեսության մեջ՝ ստեղծելով աշխատատեղեր: Դա չի արվել: Երկրորդ խնդիրը պետք է տնտեսական քաղաքականության համար գործիքակազմ ստեղծվեր և տնտեսությունը դնեին բարձր տեխնոլոգիական հիմքի վրա, դա ևս չի արվել: Այս և նախորդ կառավարությունները չհասկացան, որ պետք է հայտարարվեր SOS ռեժիմ և ամբողջ համակարգերը վերակարգավորել: Վարչապետը լավ կլինի խնդիրների վերացական ձևակերպման փոխարեն խոսի հասցեական: Եթե դու բարենպաստ միջավայր և գործիքակազմ ստեղծես, այդ ժամանակ ներդրողները և տնտեսություններն իրենց խնդիրը կձևակերպեն: Այդ օրակարգը պետք է անել ռազմավարական ծրագրերով, ոչ թե հիպոթետիկ հայտարարություններով:

Մանյա Պողոսյան

«Չորրորդ իշխանություն», թիվ 5, 2021



Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը պետք է չբացահայտի նյութի էական մասը: Կայքի նյութերից քաղվածքներ արտատպելիս լրատվամիջոցի անվանման նշումը և ակտիվ հղումի տեղադրումը պարտադիր է:
Հարգելի ընթերցողներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելով Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ և հետևել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ և հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:

 Պիտակներ

         Ատոմ Մարգարյան, «Չորրորդ իշխանություն», Մանյա Պողոսյան


››› Սա քո պատերազմն էր, Նիկո՛լ
››› Ոչ ոք չի թաքցրել տարածքներ զիջելու փաստը
››› Քայլ արեք, իրար կերեք
››› Արմեն Շեկոյան. Միջնորդը
››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները
››› Անցյալի պատանդները

Ամենաընթերցված








Ստոպ-կադր
Ստոպ-կադր
01.03.2021 / 582






















Բա սա կյա՞նք է
Բա սա կյա՞նք է
03.03.2021 / 305