Երկուշաբթի 26.10.2020 02:08

Ձեռագրերը չեն այրվում
25.10.2020 / 21:00
Քաղաքական
25.10.2020 / 20:00
Հարցազրույց
25.10.2020 / 19:00
Խմբագրի ընտրանին
25.10.2020 / 12:00
Սատիրիկոն/Երազահան
25.10.2020 / 11:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
25.10.2020 / 10:00
17.10.2020   16:30
2122

Ղարաբաղի փրկություն բանալին․ ուշ, բայց ոչ ուշացած


Հոկտեմբերի 8-ին 49 կողմ, 18 ձեռնպահ և 2 դեմ ձայներով Ժնևի քաղաքային խորհուրդն ընդունեց Ադրբեջանի ռազմական ագրեսիան դատապարտելու, Ղարաբաղի հայերի ինքնորոշման իրավունքը ճանաչելու և Ալիևների կլանի ակտիվները Շվեյցարիայում սառեցնել պարտադրելու մասին բանաձևը: «Ժնևի քաղաքային խորհուրդը ճանաչում է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը՝ որպես նրանց անվտանգության երաշխավորման միակ հնարավորություն»,- նշվում էր բանաձևում: Մասնավորապես այս նախադասության ներառումը հիշյալ բանաձևին բովանդակային հնչեղություն է հաղորդում, քանի որ այսպիսով կիրառվում է «անջատում՝ հանուն փրկության» դոկտինը։ Այսպիսով Ժնևի քաղաքային խորհուրդը արձանագրեց հիշյալ դոկտրինը ԼՂ խնդրի կարգավորման մեթոդաբանություն ներառելու անհրաժեշտության մասին։ 

Թեև սեպտեմբերի 27-ին սկսած պատերազմի հաջորդող օրերին ՀՀ իշխանությունները բարձրացրին ՀՀ-ի կողմից ԼՂՀ-ի անկախության հնարավոր ճանաչման հարցը, սակայն մինչ այս պահը ձեռնպահ են մնում ճանաչումից։ Իր հարցազրույցներում ԼՂՀ անկախության ճանաչման հարցը միջազգային հանրության կողմից բարձրացրել է նաև վարչապետ Փաշինյանը։ Մասնավորապես La Republica-ին ասել էր․ «Լեռնային Ղարաբաղի հայությունը գտնվում է ցեղասպանության սպառնալիքի ներքո, ուuտի այս սպառնալիքը կանգնեցնելու տարբերակը միջազգային հանրության և եվրոպական երկրների կողմից Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը ճանաչելն է»: 

Նախօրեին էլ Փաշինյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրեց, որ ողջ հայության ներուժը պետք է կենտրոնացնել «անջատում՝ հանուն փրկության» սկզբունքի կիրառմանը հասնելու համար։ «Անջատում հանուն փրկության» սկզբունքը, որը ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքի ժամանակակից դրսևորումն է, իրավունք է տալիս առանձին խմբերին, ժողովուրդներին ինչպես անջատվել որևէ պետությունից, երբ առկա է խտրականության, մարդու իրավունքների լայնածավալ խախտումների կամ ցեղասպանության ռիսկ, այնպես էլ բացառում է միացումը մի պետության հետ, եթե միավորումը բերելու է վերը նշված նույն հետևանքներին։ Հատկապես սա պիտի դրվի Ղարաբաղի հարցի կարգավորման մեր հայեցակարգի հիմքում և վարձկան-ահաբեկիչների ներգրավվածությունը ընթացիկ պատերազմին, Թուրքիայի և Ադրբեջանի ահաբեկչական գործելակերպը նման միջազգային ըմբռնման հասնելու իրական հնարավորություն է տալիս»,- գրել էր Փաշինյանը։ 

Նկատենք, որ հիշյալ դոկրինի /remedial secession-դարմանող, փրկիչ անջատողականություն/ կիրառմաբ ԼՂՀ-ի անկախության ճանաչման «պատեհ առիթ» էր նաև 2016-ի ապրիլյան քառօրյան։ Հայաստանը և Արցախը ադրբեջանական վայրագությունների հարցը միջազգային հարթակում բարձրացնելու հնարավորություն ունեին, որից, սակայն, չօգտվեցին: Հայաստանը կարող էր դիմել ՄԱԿ-ի ռասսայական խտրականությունների հանձնաժողով, իսկ ԼՂՀ-ն՝ ՄԱԿ Մարդու իրավունքների խորհրդին, որին դիմելու համար, նկատենք, ամենևին պարտադիր չէ լինել ճանաչված պետություն։ 

Երկաթը պետք էր տաք-տաք ծեծել 

Հիշեցնենք, որ դեռևս 2016-ի դեկտեմբերին Հայ ազգային կոնգրեսի նախաձեռնությամբ կազմակերպվել էր «ԼՂ հակամարտության կարգավորումը և «Անջատում հանուն փրկության սկզբունքը» թեմայով ֆորում-քննարկում, որի ժամանակ ուշագրավ ելույթ ունեցավ միջազգային իրավունքի մասնագետ ֆրանսահայ Րաֆֆի Գալֆայանը։ Նա նշեց, որ խնդրո առարկա սկզբունքի կիրառումը կարող է նպաստել ԼՂՀ անկախության հռչակագրի միջազգային ճանաչմանը, ապա հավելեց, որ իր ստեղծման ակունքներում ինքնորոշման իրավունքը չի նախատեսել որևէ երկրի տարածքի անջատում. «Այն մասնավորապես իրենից ներկայացրել է պետության կողմից մարդկանց խմբի որոշակի իրավունքների ու անվտանգության ապահովում: Կարևոր է նշել այն հանգամանքը, որ հիշյալ սկզբունքը չէր կարող կիրառվել տվյալ երկրի իշխանությունների համաձայնության բացակայության պարագայում: Սակայն, ժամանակի ընթացքում այս սկզբունքը լրացվել է և ի հայտ է եկել ոչ միայն ներքին, այլև արտաքին ինքնորոշման սկզբունք, այն է՝ անջատում տվյալ երկրից»: Այս համատեքստում պետք է վկայակոչել Կոսովոյի անկախացումը։

Ընդգծենք, որ երբ /2010 թ․-ին/ Միջազգային դատարանը օրինական ճանաչեց Կոսովոյի անկախության հռչակագիրը, ի պատասխան Սերբիայի հարցման, որպես Կոսովոյի անկախության հիմք նշել էր հետևյալը` անկախություն հռչակելիս Կոսովոն ուժ չի կիրառել իր ավելի քան տասնամյա միջանկյալ կարգավիճակի ընթացքում, ապացուցել է իր պետական կենսունակությունը: 

Միջազգային դատարանի կողմից առաջ քաշված 4 հիմնական չափորոշիչները հետևյալն էին․

♦ Առաջին՝ մարդկանց խումբը պետք է նույնականացվի տվյալ երկրի տարածքում։

♦ Երկրորդ՝ մարդկանց խումբը պետք է բնակվի տվյալ երկրի որոշակի տարածքում։ (Հատուկ շեշտենք, որ արցախահայությունը չէր կարողանա օգտվել իր արտաքին ինքնորոշման իրավունքից, եթե սփռված լիներ ողջ Ադրբեջանի տարածքով)։

♦ Երրորդ չափորոշիչը  տվյալ տարածքում մեծամասնություն կազմելու հանգամանքն է, չորրորդն էլ այն է, որ արտաքին ինքնորոշման իրավունքը կարող է կիրառվել, երբ խախտվել են տվյալ մարդկանց խմբի ֆունդամենտալ իրավունքները, վտանգի տակ է նրանց կյանքի, գոյության իրավունքը։  

Ֆրանսահայ մասնագետը նշել էր նաև, որ որպես ինքնորոշման իրավունքի պայման միջազգային պրակտիկայում մատնանշվում է նաև համայն հայությանը քաջածանոթ «ցեղասպանություն» եզրույթը: 

Ակնհայտ է, որ հիշյալ բոլոր հիմնական չափորոշիչները, որոնց հղում անելով հնարավոր է հասնել ԼՂՀ-ի «փրկիչ անջատմանը», առկա էին և են ինչպես 2016-ին, այնպես էլ այժմ, երբ թշնամին՝ ի դեմս Ադրբեջան-Թուրքիա տանդեմի, խախտելով միջազգային իրավունքի, «պատերազմ վարելու»  մի շարք նորմեր, և արցախահայությանը սպառնում է ցեղասպանությամբ։

Հեղինե Մանուկյան  

Հ․Գ․ Միջազգային մարդասիրական իրավունքի փաստաթղթերը, մասնավորպես Ժնևյան կոնվենցիան՝ կից արձանագրություններով, որոնք, ի դեպ, վավերացրել է նաև Ադրբեջանը, արձանագրում են զինված հակամարտությունների, պատերազմների «կանոնները»։ Օրինակ՝ սահմանի մյուս կողմում հայտնված թե՛ ռազմագերիների, թե՛ քաղաքացիական անձանց նկատմամբ պետք է ցուցաբերվի մարդասիրական վերաբերմունք, պետք է նվազագույնի հասցնել քաղաքացիական բնակչության շրջանակներում և որոշ խմբերի շրջանակներում մահերը կամ նրանց հիմնարար իրավունքների խախտումը, հարգանք ռազմագերիների արժանապատվության նկատմամբ, հարգանք անձնական կյանքի նկատմամբ /խոսքը վերաբերում է նվաստացված վիճակում գտնվողների վերաբերյալ վիդեոները, նրանց պատկերը, փաստաթղթերը ցույց տալուն/։ 

Թե 2016-ին, թե այժմ, թշնամին ցնցում ու «փայլում» է իր վայրագություններով, որոնք անթիվ-անհամար են։ Օրինակ՝ ադրբեջանական լրատվամիջոցներում տարածված տեսանյութերը, թե ինչպես են հայ գերիներին կրակահերթով սպանում, ընդ որում՝ դաժանաբար, արժանապատվությունը նսեմացնելու եղանակով, ձեռքերը մեջքի հետևում կապած վիճակում։



Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը պետք է չբացահայտի նյութի էական մասը: Կայքի նյութերից քաղվածքներ արտատպելիս լրատվամիջոցի անվանման նշումը և ակտիվ հղումի տեղադրումը պարտադիր է:
Հարգելի ընթերցողներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելով Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ և հետևել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ և հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:
 Պիտակներ

         Ղարաբաղի ինքնորոշում, Հեղինե Մանուկյան, «անջատում՝ հանուն փրկության», remedial  secession, Րաֆֆի Գալֆայան, սեպտեմբերյան պատերազմ


››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› Կարդացեք Չարենց
››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները
››› Անցյալի պատանդները

Ամենաընթերցված

Մարգո է վատացել
Մարգո է վատացել
04.10.2020 / 6894
























Ժողովրդին ատողը

Բարև, անորակներ
Բարև, անորակներ
01.10.2020 / 1555







Սա՞ էր ձեր թափը
Սա՞ էր ձեր թափը
03.10.2020 / 1429




Էդիկ, դու սուս
Էդիկ, դու սուս
15.10.2020 / 1364









Ոգևորվել են
Ոգևորվել են
22.10.2020 / 1149