18.10.2019   09:15
4144

Իշխանության ադեկվատության դեֆիցիտի հետևանքները


Թավշյա հեղափոխությունը հասունացրեց իշխանության ամենափխրուն ճյուղերից մեկի` դատական իշխանության ապոկալիպսիսը` օրախնդիր դարձնելով այն օր առաջ «ֆորմատ անելու» անհրաժեշտությունը: Սա այն ճյուղն է, որի` իշխանության մյուս ճյուղերից ունեցած կախյալությունն ապացուցվել է քանիցս, հատկապես մի շարք աղմկահարույց գործերով կայացրած վճիռներով, և այդ ճյուղի գործունեության նկատմամբ հանրությունը անվստահություն ու վերապահումներ է ունեցել բոլոր իշխանությունների օրոք:

Հեղափոխությունից հետո ի հայտ եկած իրավական-քաղաքական զարգացումները ցույց տվեցին, որ դատավորների համայնքը չի շտապում գնալ ապրոկալիպսիսին ընդառաջ`թոթափել խամաճիկի իր կարգավիճակն ու դառնալ «Ֆեմիդայի ստրուկը»` կախված լինել բացառապես նորին մեծություն Սահմանադրությունից և օրենքներից:

Այս կլինիկական պատկերն առարկայական  դարձավ հատկապես Ռ. Քոչարյանին` սահմանադրական կարգի տապալման մեղադրանք առաջադրելուց հետո: Ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ վերջինիս խափանման միջոցի հարցով դատարանի կողմից ամեն հերթական  որոշման կայացումը հանրության համար դարձել է կենաց-մահու չափ կարևոր հարց` արդյոք մարտի 1-ի ողբերգության համար ամբաստանվող նախկին նախագահը կմնա բանտո՞ւմ, թե՞ կհայտնվի ազատության մեջ: Իսկ քանի որ Քոչարյանի ազատության հարցի լուծումը մեկ ինստիտուտի` դատարանի  ձեռքում է, ուստի այդ հարցն այլևս նույնականացվել է որոշում կայացնող դատավորի անձի հետ` դառնալով վերջինիս անաչառությունը  կամ «ծախվածությունը» որոշող ինդիկատոր: Ըստ այդմ էլ` դատավորը հանրության կողմից կա'մ անարգանքի սյունին է գամվում (նայած, թե ովքեր են գնահատում դատարանի որոշումը` Քոչարյանին աջակցողները, թե նրան մեղադրողները)` ինչպես դա տեղի ունեցավ Ալեքսանդր Ազարյանի, Դավիթ Գրիգորյանի դեպքում, կամ գովեստի ու գուրգուրանքի արժանանում` ինչպես դա տեղի ունեցավ Աննա Դանիբեկյանի պարագայում:

Համաձայնեք, որ եթե ՀՀ դատական համակարգը լիներ անաչառ, ապա հանրությունն այս և ընդհանրապես այլ հնչեղ գործերով  ամեն հերթական դատական նիստից առաջ և հետո չէր մատնվի հոգեխանգարմունքի, ընթացող դատական գործընթացին կվերաբերվեր որպես շարքային միջոցառման`վստահ լինելով, որ դատավորն առաջնորդվել է բացառապես օրենքի տառով  ու մասնագիտական խղճով, այլ ոչ թե նախկին իշխանության հետ ունեցած զանազան կոռուպցիոն կապերով: Քանի որ առաջիկայում Մարտի 1-ի գործով դատաքննության կարևոր փուլն է մեկնարկելու և անկանխատեսելի զարգացումներ կարող են տեղի ունենալ, ուզում ենք վերհիշել Քոչարյանի փաստաբաններից մեկի` Հայկ Ալումյանի  /2015-ին/ հնչեցրած հետևյալ միտքը.

«Արդար դատական համակարգը ոչ բոլոր փաստաբաններին է ձեռնտու. ոչ արդար համակարգի իմիջը փաստաբաններին թույլ է տալիս իր բոլոր անհաջողությունները բարդել դատական համակարգի վրա:

...Փաստաբանների մեջ կա մի զգալի մաս, ովքեր որ շահագրգռված են, որպեսզի դատական համակարգը լինի անարդար, կամ գոնե ունենա անարդար համակարգի իմիջ...»:

Կարծում ենք, որ այս բացառիկ խոստովանությանը պետք է ծանոթանա հատկապես Քոչարյանը, և դրան հղում անի հատկապես այն օրերին, երբ կպատրաստի իր փաստաբաններին վճարել հերթական ամսվա հոնորարը:

Իշխանությունը շանս  էր տալիս և ձեռքից բաց թողնում շանսը 

Ամփոփելով դատական համակարգի վերջին մեկուկես տարվա գործունեության վերաբերյալ իշխանության հայտարարությունները` հանգում ես եզրակացության` իշխանությունը տառապում է ադեկվատության դեֆիցիտով: Ավելին `լավ չի պատկերացնում, թե ի դեմս դատական համակարգի` ինչպիսի քարացած ու մոնոլիթ կառույցի «ապամոնտաժման» և վերակառուցման մեջ է թաթախվել, ուստի  միայն դատավորներին ուղղված  բարոյախրատական հորդորներով ու հույսը նրանց խղճմտանքի վրա դնելով չի կարող հասնել «ճարտարապետական» անհրաժեշտ լուծումների:  

Դեռ մինչև Մարտի 1-ի գործով դատավարության մեկնարկը` ապրիլին, Բարձրագույն դատական խորհրդի մեկամյակի առթիվ կազմակերպված միջոցառման ժամանակ Փաշինյանը դատավորների հանրույթին  ուղերձ հղեց` ռիսկի դիմել և  օգտվել ՀՀ-ում իրապես անկախ և անկաշառ դատական համակարգ ձևավորելու «պատմական շանսից». «Ես համոզված եմ, որ այդ շանսը կօգտագործվի, այլ բան է, թե ովքեր են այն մարդիկ, որոնք կնպաստեն այդ շանսի իրացմանը, և ովքեր են, որ կխանգարեն: Եթե պարզվի՝ խանգարողներ կան, ստիպված կլինենք սկզբից լուծել խանգարողների հարցը, ապա միայն անկախ դատական համակարգի հարցը»:

Այն, որ խանգարողներ պետք է լինեին և այդ խանգարողները շարունակում են մինչ օրս խանգարել` օրգանապես անհամատեղելի լինելով իրենց տրված «պատմական շանսի» հետ` գաղտնիք չէ ոչ մեկին: Իսկ թե ինչպես իշխանությունը փորձեց լուծել «խանգարողների» հարցերը և ինչպիսի` առայժմ զրոյական արդյունքներով` դա ևս գաղտնիք չէ` դատարաններ շրջափակելը կամ դատավորներին պատերի տակ վնգստալու մեջ մեղադրելը դեռ արդարադատության իրականացմանը խանգարող հանգամանքների չեզոքացում չէ: Փաստ է, որ ՍԴ-ում առկա սահմանադրական ճգնաժամը մնում է չհաղթահարված, իսկ մասնավորապես «Մարտի 1»-ի գործով առաջիկայում մեկնարկելիք դատաքննությունը կարող է «խանգարողների» գործուն մասնակցությամբ  անկանխատեսելի զարգացումներ ունենալ` դրանից բխող հետևանքներով:  Իշխանության ոչ ադեկվատ`«շանսատու» լինելու ապացույցներից ամենաթարմը ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանի հայտարարությունն է  ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի մասին: «Հրայր Թովմասյանը կորցրել է ՍԴ նախագահ լինելու շանսը. նա չի կարող լինել ՍԴ նախագահ, քանի որ ուներ և ունի քաղաքական մոտիվացիա»: Հեղափոխությունից հետո մեկուկես տարի է անցել, իսկ ԱԺ նախագահը, փաստորեն, միայն «էն օրը`միտինգի տեղն» է իմացել, թե ով է Թովմասյանը, որն, ի դեպ, ՍԴ նախագահ լինելու շանսը ստացել է դեռ մինչ հեղափոխությունը, իր քաղաքական ղեկավարությունից և հետևապես չէր կարող չունենալ քաղաքական մոտիվացիա: Ցավալի է արձանագրելը, թե այսքան բանն իմանալուց հետո էլ իշխանությունը ակնկալում էր, թե վայելչախոսության դասընթացներ կազմակերպելով և ՍԴ-ին Թովմասյանի թույլ տված «կարգապահական խախտումները» որպես հիմք ներկայացնելով  կարող է վերջինիս զրկել ժամանակին իրեն բաժին հասած «պատմական շանսից»` ՍԴ նախագահությունից: Թե ինչպես արձագանքեցին Թովմասյանն ու ՍԴ մյուս դատավորները իրենց տրված շանսին` պարզ դարձավ նախօրեին, երբ այն նույնիսկ վարույթ չընդունեց Թոսվամսյանի հարցով ԱԺ դիմումը: Այդ արձագանքը մեկ նախադասությամբ այսպես կարելի է ձևակերպել` դուք մեզ շանս, մենք ձեզ` քուանշ, հարգելի' պատգամավորներ:        

Վենետիկի հանձնաժողովը գովում է

Օրերս Վենետիկի հանձնաժողովն իր պաշտոնական կայքում հրապարակել է ՀՀ ԱՆ-ի կողմից մշակված` «Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքում և հարակից օրենքների փաթեթի վերաբերյալ կարծիքը: Հանձնաժողովը գովեստի է արժանացրել փաթեթն ու գտել է, որ դրանում  «առկա առաջարկների մեծամասնությունը համապատասանում են և նպաստում են կոռուպցիայի դեմ պայքարին` միևնույն ժամանակ առանց դատական իշխանության անկախությունը սահմանափակելու»: Այդուհանդերձ, ըստ հանձնաժողովի եզրակացության, «անհրաժեշտ են հստակեցումներ, իսկ որոշ տեղերում` բարելավումներ»:  Ակնկալում ենք, որ դատաիրավական համակարգի բարեփոխումները այս կարծիքից հետո օպերատիվ կերպով միս ու արյուն կստանան և իշխանությունը դատավորներին շանս տվողից կվերածվի իրեն պատմականորեն բաժին հասած բացառիկ շանսը իրացնողի` արդար դատական համակարգ ձևավորողի: 

Հեղինե Մանուկյան 



 Պիտակներ

         Հեղինե Մանուկյան

››› Չարենց. Դաշնակցականներին (Ներբող քաղաքական)
››› Սա քո պատերազմն էր, Նիկո՛լ
››› Ոչ ոք չի թաքցրել տարածքներ զիջելու փաստը
››› Քայլ արեք, իրար կերեք
››› Արմեն Շեկոյան. Միջնորդը
››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները
››› Անցյալի պատանդները

Ամենաընթերցված


























Գործակալ 00
Գործակալ 00
01.01.2020 / 18264


Խոսող ձուկը
Խոսող ձուկը
10.11.2019 / 17881





Պեսիմիստական
Պեսիմիստական
08.03.2020 / 16819


Բոլոլա շաբաթ
Բոլոլա շաբաթ
28.09.2019 / 16441




Բա
Բա
20.11.2020 / 15383



Գործակալ 00
Գործակալ 00
01.01.2020 / 14846




Գործակալ 00
Գործակալ 00
01.01.2020 / 13906

The Tashir spider web
The Tashir spider web
09.12.2019 / 13646