Չորեքշաբթի 03.03.2021 03:52

Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
02.03.2021 / 21:00
Քաղաքական
02.03.2021 / 20:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
02.03.2021 / 19:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
02.03.2021 / 17:00
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
02.03.2021 / 15:15
Սատիրիկոն/Լուր-մեկնաբանություն
02.03.2021 / 13:30
20.12.2020   19:00
280

Պետք է այնպես անել, որ տնտեսական անկումը կոլապս չստեղծի


«ՉԻ» զրուցակիցն է տնտեսագետ Գագիկ Մակարյանը:

- Պարոն Մակարյան, տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն անկում է ապրել 6,7 տոկոսով: Պատճառը կորոնավիրուսով պայմանավորված «լոքդաուննե՞րն» են, պատերազմի հետևա՞նք է, թե՞ նաև կառավարման ձախողումը:

- Տնտեսությունը գտնվում է անդունդի եզրին: Եթե ճիշտ աշխատանքներ չտարվեն, կհայտնվենք անդունդում: Դա նշանակում է, որ պետական բյուջեի համալրման հնարավորությունները նվազում են, քանի որ հարկատուները դժվարությամբ կամ ավելի քիչ են վճարում հարկերը: Պատճառը շրջանառության նվազումն է: Այն պայմանավորված է նրանով, որ պետական գնումների էական մասը չիրականացվեց և դրա մուլտիպլիկատիվ ազդեցությունը տնտեսության մեջ չնկատվեց: Միջազգային կառույցների գնահատականներով՝ պետական բյուջեի պակասուրդը մոտ 75 մլրդ դրամով կավելանա, արտաքին պարտքը ՀՆԱ-ի նկատմամբ կավելանա մոտ 60 տոկոսով: Հաջորդ տարի ենթադրվում է, որ պետական պարտքը ՀՆԱ-ի նկատմամբ կկազմի 69 տոկոս, այսինքն՝ ևս 9 տոկոսով կավելանա: Այնուհետև, սոցիալական խնդիրներն ավելի կսրվեն, քանի որ գործազրկության ավելացման ակնհայտ նախադրյալներ կան: Աղքատությունը նույնպես կավելանա: Իսկ այս տարի սոցիալական աջակցության հնարավորությունները, բյուջեով պայմանավորված, սահմանափակ են, որոնք պետք է ուղղվեին Արցախի քաղաքացիների աջակցությանը, զոհվածների ընտանիքներին, վիրավորներին: Շուկայում նաև աշխատուժի պակասուրդ կլինի՝ պայմանավորված զոհերի և վիրավորների թվով:

Ռիսկեր կան, որ սահմանները բացվելուց հետո աշխատանքային միգրացիային զուգահեռ նաև արտագաղթ տեղի կունենա: Այն իր հերթին ևս աշխատուժի պակասուրդ կառաջացնի՝ պայմանավորված նրանով, որ մասնագետներ կհեռանան:

Կորոնավիրուսի հետևանքով տուժել է նաև փոքր և միջին բիզնեսը: Զգալիորեն տուժել է նաև առևտրի ոլորտը, իսկ զբոսաշրջության ոլորտում աշխուժություն չկար, հաջորդ տարի հեռանկարներ նույնպես չկան:

- Որոշ տնտեսական վերլուծաբանների կանխատեսմամբ՝ տնտեսական կոլապսի շեմին ենք: Եթե պետությունը համապատասխան քայլեր չձեռնարկի, տնտեսական կոլապս կլինի՞:

- Եթե արագ էական միջոցառումներ չարվեն, տնտեսական կոլապս կլինի: Պետական մարմինները. կառավարությունը՝ նախարարությունները և Ազգային ժողովը լուրջ դերակատարություն ունեն կոլապսից խուսափելու համար: Այսինքն՝ կառավարությունը պետք է թիրախային խնդիրների վրա կենտրոնանա: Պետք է աշխատի որպես շտաբ և ամենօրյա ռեժիմով աշխատանքներ կատարվեն:

- Իսկ այս դեպքում՝ ի՞նչ հակաճգնաժամային միջոցառումներ պետք է արվեն:

- Ամենաառաջին հարցերից մեկը պետք է այն լինի, որ տնտեսական անկումը կոլապսի չտանի: Անհրաժեշտ է գործարար միջավայրի համար օրենսդրությունը շատ արագ պարզեցվի: Պետական աջակցության գործիքները պետք է փոխվեն: Առավելապես պետք է խթանել ներքին արտադրությունը, որպեսզի դրա շնորհիվ կարողանան կլանեն նոր աշխատողներ՝ նվազեցնելով գործազրկությունը: Երրորդ՝ այդպիսի դերակատարում կարող է ունենալ շինարարությունը: Շինանյութերի արտադրությունն ու շինարարության ծավալները կարող են էականորեն փոխել գործազրկության վիճակը, որովհետև, ովքեր չունեն մասնագիտություն, կարող են այդ ոլորտում աշխատել:
Հրատապ փուլով պետք է անվտանգությունն ուժեղացնել: Այս հարցում ՊՆ-ն և ԱԳՆ-ն պետք է անվտանգության երաշխիքներ ստեղծեն երկրի համար, որպեսզի բիզնեսը և ներքին ներդրողները վստահաբար շարունակեն իրենց աշխատանքը: Բիզնեսը պետք է վստահ լինի, որ իր կյանքը երկարաժամկետ կտրվածքով ապահովված է՝ խաղաղության և անվտանգության տեսանկյունից:

- Ներքաղաքական անկայուն և հետպատերազմական այս իրավիճակում ներդրումներ կարո՞ղ ենք սպասել:

- Իհարկե, ներդրումներ չեն գա: Մենք պետք է որպես պետություն դիվանագիտական-տնտեսական դաշինքներ ստեղծենք այլ երկրների հետ՝ ստեղծելով նաև անվտանգության երաշխիքներ, որը կտանի տնտեսական զարգացման:

- 2021-ի բյու­ջեն հաս­տատ­վեց՝ 3,2 % տն­տե­սա­կան ա­ճի խոս­տու­մով։ Քննադատություններ արվեցին, որ եկող տարվա բյուջեն չի արտացոլում տնտեսության վիճակը: Ձեր կարծիքով՝ 2021 թվականի պետական բյուջեն չի՞ համապատասխանում տնտեսությունում առկա մարտահրավերներին:

- Եկող տարվա բյուջեն պաշտպանողական է, չի համապատասխանում մեր երկրի տնտեսական մարտահրավերներին: Մենք ասել են, որ միայն սոցիալական կողմին «զոռ» տալով հարցը չի լուծվի: Պետք է տնտեսական լոկոմոտիվային ծրագրեր լինեն, որովհետև տնտեսությունը չենք կարող պահել կիսալճացող իրավիճակի մեջ:

Եթե 2020 թվականի նկատմամբ են 3,2 % տնտեսական աճ հաշվում, դա նշանակում է՝ այս տարվա երկրորդ եռամսյակի տնտեսական վիճակը: Իսկ այդ ժամանակ փայլուն վիճակ չէր:

Այս 3,2 %-ը փոքր Հայաստանի համար չնչին թիվ է, բայց ավելին հնարավոր էլ չէ: Այս իրավիճակում 3,2 % տնտեսական աճը, իհարկե, լավ է: Բայց այդ ցուցանիշը ոչինչ չի ներկայացնում փոքր տնտեսության մեջ, մանավանդ, անկում ապրող տնտեսության: Այստեղ հարցը ցուցանիշները չեն: Հաճախ կառավարությունները հրապուրվում են և ուզում են տնտեսական աճի ինչ-որ թվեր ցույց տալ, սակայն, այդ թվերի մեծությունը կամ փոքրությունը ո՛չ տնտեսվարողները, ո՛չ քաղաքացիները չեն էլ զգում: Տնտեսության զարգացման ուրիշ մոդելներ այստեղ պետք է գործարկվեն: Հին մոդելներից պետք է հրաժարվել: Պետք է թիրախային մոդելներով շարժվել: Կարող է այդ լոկոմոտիվը դառնալ, օրինակ, պարենի անվտանգությունը, որի վրա էլ հիմա լուրջ աշխատում են:

- Երկրում ստեղծված անկայուն վիճակն ու անորոշությունն ազդեց նաև փոխարժեքի շուկայի վրա: Պատերազմի օրերից դրամն արժեզրկվում է: Արդյոք դրամի արժեզրկումը կառավարելի՞ է, եթե հաշվի առնենք, որ արդեն գնաճ է արձանագրվել:

- Կարծում եմ՝ իրավիճակը Կենտրոնական բանկը կարողանում է վերահսկել: Մենք ավելի ճգնաժամային պահեր ենք ունեցել: ԿԲ-ն միշտ էլ կարողացել է կարգավորել վիճակը: Մենք անընդհատ զսպում ենք, որովհետև ունենք սոցիալական խնդիրներ, որոնք դոլարի արժեքի փոփոխության պատճառով կարող են սրվել: Արձանագրված թանկացումներն արհեստականորեն կբարձրացնեն աղքատության շեմը:

- Հնարավոր չէ՞ զսպել գնաճը:

- Հնարավոր չէ, որովհետև մենք 6 միլիարդի ներկրումներ ենք կատարում, որի մեծ մասը սննդամթերք է: Ներկրողներն առևտուրը դոլարով են կատարում: Բացի դա, տրանսֆերտները պակասել են, միջազգային ծրագրերն են պակասել, արտահանման ծավալներն են կրճատվել: Այս երևույթը դեռ կշարունակվի: ԿԲ-ն կփորձի դրամի արժեզրկումը զսպել, բայց դա կանի օպտիմալ կերպով:

Մանյա Պողոսյան

«Չորրորդ իշխանություն», թիվ 40, 2020



Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը պետք է չբացահայտի նյութի էական մասը: Կայքի նյութերից քաղվածքներ արտատպելիս լրատվամիջոցի անվանման նշումը և ակտիվ հղումի տեղադրումը պարտադիր է:
Հարգելի ընթերցողներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելով Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ և հետևել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ և հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:

 Պիտակներ

         Գագիկ Մակարյան, «Չորրորդ իշխանություն», Մանյա Պողոսյան


››› Սա քո պատերազմն էր, Նիկո՛լ
››› Ոչ ոք չի թաքցրել տարածքներ զիջելու փաստը
››› Քայլ արեք, իրար կերեք
››› Արմեն Շեկոյան. Միջնորդը
››› «Չորրորդ իշխանություն» թերթի և 4rd.am կայքի ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
››› Ո՞ւմ ձեռնտու չէ 200 միլիոն դոլարի ներդրումը
››› Երևանի ժառանգության պաշտպանության կոմիտեի հայտարարությունը
››› Իշխելու թշվառությունն ու փառքի արվեստը
››› Անասնաֆերմա՝ Նարեկ Սարգսյանից Նիկոլ Փաշինյանին... Տիգրան Ավինյանին էլ
››› Մերժվածների ջղակծկումների և վարչապետի ձախողումների արանքում
››› Ո՞վ է եղել իրական դավաճանը
››› Երբ թիրախավորվում է լռությունը
››› Ինչո՞ւ են զինվորները զոհվում Ղարաբաղում և ինչո՞ւ են բոլոր զոհերը հայաստանցի
››› Մշակութային հեղափոխություն չի լինելու
››› Ատելության խոսքը, ամբոխահաճությունը և տրամաբանությունը
››› Տաշիրյան սարդոստայն
››› Գործող Սահմանադրությունը կարող է ոչնչացնել հեղափոխությունը
››› Առաջիկա երկու-երեք ամիսները վճռորոշ են լինելու
››› ԱԱԾ-ն պետք է կանխի Քոչարյանի գայթակղությունները
››› Նիկոլն ընդդեմ Նիկոլի
››› Այսպես է լինում, երբ վեթթինգի փոխարեն հավատում են դատախազի ազնիվ խոսքին
››› Սրանց գործը փախնողներին «հաջող» անելն է
››› Արսեն Թորոսյանն ու Ալեն Սիմոնյանը՝ 1-9 հաշվով պարտության գլխավոր մեղավորներ
››› Ակորդեոնիստը որոշել է նստել «սուխոյ ատկազով»
››› ՀՀԿ-ի անհաջող գրագողությունը
››› Տանը վեր ընկնելու ժամանակները
››› Անցյալի պատանդները

Ամենաընթերցված


Ստոպ-կադր
Ստոպ-կադր
01.03.2021 / 486